Baza wiedzy

Szkolenia

Strategie & Techniki  Mediacja & Arbitraż

Mediacja. Obywatelski sposób rozwiązywania konfliktów

Elżbieta Bogusz, 23 stycznia 2013 r.

Skuteczność mediacji w dużym stopniu od umiejętności i indywidualnych predyspozycji mediatora.
Skuteczność mediacji w dużym stopniu od umiejętności i indywidualnych predyspozycji mediatora.

Współczesny świat pełen jest sporów, które są nie tylko trudne do rozstrzygnięcia, ale i bardzo kosztowne. Uczestnicy tradycyjnych procesów sądowych nierzadko tracą blisko połowę swojego majątku, chcąc zaspokoić próżność zawodowych mecenasów. Z pomocą przychodzi mediacja ? alternatywna metoda, która pozwala radykalnie zredukować koszty postępowania. Mediację można uprawiać praktycznie w każdej dziedzinie i w każdym miejscu. Sukces zależy jednak w dużym stopniu od umiejętności i indywidualnych predyspozycji mediatora.

Słowo ?mediacja? pochodzi od łacińskiego wyrazu ?mediare?, co oznacza ?być w środku?. To sposób rozwiązywania sporów, w którym kluczową rolę odgrywa osoba bezstronnego mediatora. Jego zadaniem jest pomoc stronom konfliktu poprzez udział we wzajemnej komunikacji i ułatwienie osiągnięcia porozumienia, bez narzucania jakichkolwiek propozycji kompromisu. Nawet jeśli gdy mediator widzi idealne rozwiązanie, nie może tego dać po sobie poznać, absolutnie niewskazane jest również sugerowanie czegokolwiek stronom. Sztuka polega na tym, aby metodą prób i błędów nakłonić strony do samodzielnej pracy nad ugodą oraz wypracowania najbardziej satysfakcjonującego i racjonalnego rozwiązania. To duży wysiłek dla wszystkich uczestników procesu, a od mediatora wymaga nie tylko znajomości rozmaitych sztuczek i technik komunikacyjnych, ale również szczególnej empatii.

Mediację można uprawiać praktycznie w każdej dziedzinie. Jest niezwykle pomocna również w życiu osobistym. Szczególnie w małżeństwie, przy wychowywaniu dzieci i współpracy z młodzieżą, negocjacjach biznesowych, relacjach z współpracownikami. Niewątpliwie poprzez mediację można nauczyć się i nauczyć innych jak odróżnić dobro od zła, jak rozpoznawać duże kłamstwa, drobne kłamstewka i niecne zamiary, brudną grę i zwyczajną manipulację. Zakres spraw, jakie rozwiązuje się w ten sposób obejmuje m.in. sprawy karne (także te dotyczące nieletnich), cywilne, gospodarcze i handlowe (wewnątrz organizacji lub pomiędzy kontrahentami), rodzinne (małżeńskie, pokoleniowe), towarzyskie (koleżeńskie, rówieśnicze, sąsiedzkie), a także pracownicze (urzędowe, administracyjne).

W literaturze fachowej wyróżnia się mniej lub bardziej rozbudowane opisy etapów procesu mediacji. Najczęściej jednak obejmują one następujące elementy:

  • nawiązanie kontaktu ze stronami oraz ich zgoda na udział w procesie
  • spotkania wstępne
  • wybór strategii mediacji
  • zbieranie i analiza informacji
  • sporządzenie szczegółowego planu mediacji
  • budowanie zaufania i współpracy
  • rozpoczęcie sesji mediacyjnej
  • zdefiniowanie spraw i ustalenie planu
  • odkrywanie ukrytych interesów
  • generowanie opcji rozwiązań
  • ocena możliwości rozwiązań
  • osiągnięcie formalnego porozumienia czyli spisanie ugody
  • W czasach permanentnego kryzysu, kiedy liczy się każda złotówka, szczególnie istotną cechą mediacji jest jej niewielki koszt w porównaniu do tradycyjnej, sądowej drogi rozstrzygania konfliktów. Całkowity koszt procesu mediacyjnego jest zwykle o 80 proc. mniejszy niż koszt wynajmu adwokata, który reprezentuje tylko jedną stronę.

    Za przykład może posłużyć sytuacja rozwodowa, w której każdy z małżonków z osobna za samo sporządzenie i wniesienie pozwu rozwodowego do sądu (oprócz opłaty sądowej ? 600 zł) musi uiścić z góry dla adwokata średnią kwotę ok. 2000 zł. Często zdarza się, że małżonkowie prowadzący ze sobą zajadłą walkę o dorobek życia, po opłaceniu kosztów procesu sądowego, tracą blisko połowę swojego majątku i dopiero gdy zaspokoją próżność zawodowych mecenasów, poszukują ratunku u mediatora. Gdyby pozew rozwodowy oraz samo przeprowadzenie rozwodu (w tym sporządzenie planu wychowawczego dla małoletnich dzieci, ustalenie alimentów oraz kwestii pobytu małoletnich dzieci) przenieść na grunt mediacyjny, wszystkie etapy procesu mogłyby zamknąć się w kwocie ok. 1000 zł, do podziału po połowie dla każdej ze stron.

    Mediacja nie wymaga kosztownych przygotowań, ani dochowania sądowego ceremoniału. Liczy się przede wszystkim to, aby proces toczył się w miejscu całkowicie neutralnym i przyjaznym, zapewniającym bezpieczeństwo i poufność. Może to być np. pomieszczenie w poradni pedagogicznej lub w bibliotece ? na dobrą sprawę wystarczy stół i kilka krzeseł.

    Praktyka mediacji posiada również walor odciążający instytucję sędziego, który posiada ustawowy nakaz, aby na pierwszym posiedzeniu pojednawczym zaproponować mediację rozwodzącym się małżonkom. Niestety, w sprawach karnych i nieletnich sędziowie nie mają obowiązku proponowania mediacji. W innych sprawach również nic ich nie zobowiązuje. Często zdarza się wśród sędziów, że mediacja jest mylona z arbitrażem, który jest zupełnie inną instytucją. Na dzień dzisiejszy wymiar sprawiedliwości nie jest gotów do tego, aby oferować stronom możliwość samodzielnego dojścia do porozumienia, bez narzuconego z góry rozwiązania lub rozstrzygnięcia.

    Podsumowując – mediacja może być zlecona z sądu, może również przybrać formę pozasądową (nazywana kolokwialnie mediacją ?z ulicy?). W pierwszym przypadku zadaniem mediatora jest sporządzenie formalnej ugody między stronami oraz przesłanie jej do sądu w celu zatwierdzenia. Obydwie formy pozwalają na wypracowanie rozwiązania satysfakcjonującego obie strony konfliktu i dają możliwość podpisania ugody, kierując się pięcioma podstawowymi zasadami: dobrowolność, poufność, neutralność i bezstronność mediatora oraz samodzielność stron w poszukiwaniu rozwiązań.

    Mediacja ze swej natury jest bardzo delikatną i kruchą instytucją. Czasem chwila nieuwagi lub inny błąd mediatora może spowodować zaprzepaszczenie szansy na porozumienie. Pierwszym sukcesem każdego procesu jest już wywołanie chęci współpracy skonfliktowanych stron, a spisana i zrealizowana ugoda jest osobistym sukcesem i marzeniem każdego mediatora. Każde spotkanie stanowi osobny kazus mediacyjny, który daje mediatorowi materiał do przemyśleń, okazję do wzbogacenia warsztatu pracy i osiągnięcia tzw. satysfakcji merytorycznej.

    Więcej o umiejętnościach przydatnych w warsztacie pracy mediatora już wkrótce na stronach MP.

    Podziel się
    Przeczytaj również
    Komentarze

    Nasi partnerzy

    © 2017 Fundacja Wspierania Inicjatyw Młodzieżowych 4YOUth. Wszelkie prawa zastrzeżone.

    Wydawca serwisu Marketing Polityczny na podstawie art. 25 ust. 1 pkt. 1 lit. b) ustawy z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631, Nr 94, poz. 658 ze zm.), wyraźnie zastrzega, iż dalsze rozpowszechnianie jakichkolwiek artykułów zamieszczonych na portalu www.marketingpolityczny.org jest zabronione.